Ukraina pa zgjedhje gjatë luftës: ligji ushtarak mban pezull garën presidenciale

Debati për zgjedhjet presidenciale në Ukrainë është rikthyer pas thirrjeve të reja për një proces elektoral, ndërsa vendi vijon të jetë nën ligj ushtarak. Në gjendjen aktuale, legjislacioni ukrainas nuk lejon mbajtjen e zgjedhjeve kombëtare, ndaj çdo datë e re mbetet e kushtëzuar nga zhvillimet e luftës dhe vendimet institucionale.

Presidenti Volodymyr Zelensky ka deklaruar se është i gatshëm për zgjedhje, por vetëm pasi të krijohen kushte të sigurta për votuesit dhe qendrat e votimit. Ai ka kërkuar një armëpushim dhe garanci që procesi të jetë i lirë, i hapur dhe i ligjshëm, pa e paraqitur një afat të menjëhershëm për votim.

Pengesat nuk janë vetëm juridike. Miliona ukrainas janë zhvendosur brenda vendit ose jetojnë jashtë tij, ndërsa një pjesë e territorit mbetet nën kontrollin rus. Organizimi i regjistrave, qendrave të votimit jashtë Ukrainës dhe mënyrës së votimit për ushtarët në vijën e frontit do të kërkonte një përgatitje të gjatë dhe rregulla të posaçme.

Të dhënat e Bashkimit Evropian tregojnë se rreth 4.4 milionë persona të larguar nga Ukraina gëzonin mbrojtje të përkohshme në vendet anëtare në fund të pranverës 2026. Kjo e bën diasporën një faktor të rëndësishëm në hartimin e çdo procesi të ardhshëm, veçanërisht për listat e votuesve dhe qendrat jashtë vendit.

Një grup pune i parlamentit ukrainas ka arritur më herët në përfundimin se zgjedhjet nuk mund të zhvillohen gjatë ligjit ushtarak. Pas heqjes së tij do të nevojiteshin ndryshime në procedura, përditësim i regjistrave dhe garanci për pjesëmarrjen e qytetarëve në zonat e prekura nga lufta.

Siguria mbetet shqetësimi kryesor. Sulmet me raketa e dronë mund të ndërpresin votimin, ndërsa ekspertët paralajmërojnë për dezinformim, financime të paligjshme dhe operacione ndikimi që synojnë të minojnë besimin në rezultat. Për këtë arsye, çdo proces duhet të planifikohet me mbikëqyrje të gjerë dhe me koordinim ndërkombëtar.

Pra, zgjedhjet e ardhshme ukrainase nuk janë thjesht një garë mes kandidatëve. Ato do të lidhen me mënyrën si përfundon lufta, me garancitë e sigurisë dhe me aftësinë e shtetit për të përfshirë qytetarët e zhvendosur. Deri atëherë, thirrjet politike për votim mbeten pjesë e debatit, jo një vendim i marrë për një datë konkrete.

Shënim redaksional: Featured image është montazh editorial i krijuar me AI dhe nuk paraqet domosdoshmërisht vendin ose momentin real. Fotografia brenda artikullit është pamje origjinale, e përdorur me kreditim.