“Më shumë se 30 emra” – kush janë të dënuarit dhe të akuzuarit e Hagës që kanë vdekur?

Më shumë se 30 persona të dënuar ose të akuzuar nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë dhe mekanizmi që trashëgoi punën e tij kanë vdekur gjatë vuajtjes së dënimit, pas lirimit ose para se proceset e tyre të përfundonin. Dosjet lidhen me krimet e luftës në Bosnjë e Hercegovinë, Kroaci dhe Kosovë, por statusi juridik i secilit rast nuk është i njëjtë.

Rasti më i fundit është ai i Ratko Mladiqit, ish-komandantit të forcave serbe të Bosnjës. Ai po vuante dënimin me burgim të përjetshëm, pasi vendimi përfundimtar kishte konfirmuar dënimet për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe shkelje të ligjeve ose zakoneve të luftës. Pas vdekjes së tij në Hagë, mekanizmi ndërkombëtar njoftoi edhe procedurën standarde për shqyrtimin e rrethanave të vdekjes.

Në mesin e të dënuarve për krimet e lidhura me Srebrenicën ishin edhe Zdravko Tolimir e Ljubiša Beara, të dy me burgim të përjetshëm, si dhe Drago Nikolić, i dënuar me 35 vjet burgim. Milan Gvero ishte dënuar me pesë vjet, ndërsa vendimi ndaj tij u la në fuqi në apel pasi ai kishte vdekur.

Lista përfshin edhe ish-zyrtarë politikë, ushtarakë dhe të burgjeve të forcave serbe të Bosnjës. Momčilo Krajišnik ishte dënuar me 20 vjet, Radoslav Brđanin me 30 vjet, Dragan Nikolić me 20 vjet, Miroslav Deronjić me 10 vjet dhe Dragan Zelenović me 15 vjet burgim.

Në çështjet që lidhen me forcat kroate, Slobodan Praljak vdiq pasi piu helm në sallën e gjyqit, në ditën kur vendimi i apelit la në fuqi dënimin e tij me 20 vjet burgim. Mladen Naletilić ishte dënuar me 20 vjet, ndërsa Drago Josipović me 12 vjet për krimet në Ahmići.

Një kategori tjetër janë të akuzuarit që vdiqën pa një vendim përfundimtar. Slobodan Milošević vdiq gjatë gjykimit për akuza që përfshinin Bosnjën, Kroacinë dhe Kosovën; Momir Talić dhe Milan Kovačević vdiqën gjatë procedurave, ndërsa Željko Ražnatović, i njohur si “Arkan”, u vra para se të dilte në gjyq.

Këto raste kërkojnë një dallim të qartë juridik: vdekja nuk i anulon vendimet përfundimtare të shpallura më herët, por në procedurat që u mbyllën pa aktgjykim, akuzat nuk mund të paraqiten si fajësi e provuar. Pikërisht ky dallim ndan të dënuarit nga personat që mbetën vetëm të akuzuar.

Shënim redaksional: Fotografia e titullit është një dizajn editorial i krijuar me inteligjencë artificiale dhe nuk paraqet domosdoshmërisht vendin apo momentin real. Fotografia arkivore e përdorur në kompozim është ruajtur pa ndryshime në identitetet e personave.