Akullnaja që lëvizi malin: çfarë zbuluan shkencëtarët për katastrofën në Nepal

Një rrëshqitje masive në Himalaje, pranë kufirit Nepal–Kinë, ka rikthyer vëmendjen te rreziqet që sjellin shkrirja dhe paqëndrueshmëria e akullnajave. Ngjarja e 26 gushtit shkaktoi një valë të fuqishme uji, akulli dhe shkëmbinjsh që përshkoi rreth 100 kilometra në luginat e Nepalit.

Analizat fillestare tregojnë se nuk bëhej fjalë për një tërmet të zakonshëm. Një masë akulli dhe shkëmbi u shkëput nga shpati i lartë, u përplas në luginë dhe krijoi një rrjedhë të shpejtë mbetjesh që u fut në rrjetin e lumenjve. Shkencëtarët theksojnë se shkaku i saktë i dështimit të shpatit mbetet ende objekt hetimi.

Institucionet sizmologjike e regjistruan fillimisht lëvizjen si një sinjal të ngjashëm me një tërmet. Pas krahasimit të të dhënave dhe pamjeve satelitore, sinjali u lidh me energjinë e çliruar nga rrëshqitja e akullit dhe shkëmbinjve. Vlerësimi paraprak e krahason energjinë me një tërmet rreth magnitudës 5.2, ndërsa një lëvizje e dytë u regjistrua disa orë më vonë.

Rrjedha mori me vete materiale të ngurta, ujë dhe akull të shkrirë, duke e rritur shpejtësinë dhe fuqinë e përmbytjes në drejtim të zonave të banuara. Raportimet nga terreni flasin për dëme në banesa, rrugë dhe ura, ndërsa ekipet e kërkim-shpëtimit vazhdojnë të vlerësojnë pasojat dhe numrin e personave të zhdukur.

Ekspertët paralajmërojnë se ky rast nuk duhet shpjeguar automatikisht vetëm me ndryshimet klimatike. Temperaturat më të larta mund të ndikojnë në dobësimin e akullit dhe shkrirjen e përhershmes, por për të përcaktuar shkakun e drejtpërdrejtë nevojiten matje të tjera në terren dhe analiza të hollësishme të shpatit.

Harta dhe vlerësimet e para janë të përkohshme dhe mund të ndryshojnë. Megjithatë, ngjarja tregon se monitorimi satelitor, sistemet e paralajmërimit dhe hartëzimi i zonave të rrezikut janë vendimtarë për të ulur humbjet në komunitetet malore.