Pas një lëndimi: kur ndihmon akulli dhe kur duhet përdorur nxehtësia
Akulli dhe nxehtësia nuk kanë të njëjtin rol pas një dëmtimi. Ja si të përdoren me kujdes dhe cilat shenja kërkojnë kontroll urgjent.
Pas një goditjeje, ndrydhjeje apo tërheqjeje muskulore, zgjedhja mes akullit dhe nxehtësisë varet kryesisht nga faza e dëmtimit. E ftohta përdoret zakonisht në orët e para për lehtësim të dhimbjes dhe kufizim të ënjtjes, ndërsa nxehtësia ka më shumë vend më vonë, kur problemi kryesor bëhet ngurtësia ose spazma muskulore.
Për një dëmtim të freskët, kompresa e ftohtë mund të vendoset për intervale të shkurtra. Cleveland Clinic përmend si udhëzim tradicional 10 deri në 20 minuta çdo një ose dy orë gjatë 24–48 orëve të para. Akulli nuk duhet të prekë drejtpërdrejt lëkurën; duhet mbështjellë me një peshqir të hollë për të shmangur dëmtimin nga të ftohtit.
Nxehtësia rrit qarkullimin lokal dhe mund të ndihmojë në zbutjen e muskujve të tendosur ose nyjave të ngurta. Johns Hopkins Medicine këshillon që ajo të mos përdoret gjatë 48 orëve të para pas një dëmtimi akut, veçanërisht kur zona është e ënjtur, e mavijosur ose shumë e dhimbshme. Edhe kompresa e ngrohtë duhet të ketë temperaturë të moderuar dhe të mos vendoset drejtpërdrejt mbi lëkurë.
As akulli dhe as nxehtësia nuk e shërojnë një frakturë. Ato mund të japin lehtësim të përkohshëm të simptomave, por një kockë e dyshuar si e thyer kërkon vlerësim mjekësor dhe, sipas rastit, imobilizim e ekzaminim me rreze X. Intensiteti i dhimbjes, i vetëm, nuk mjafton për të dalluar një frakturë nga një dëmtim i indeve të buta.
Shenjat që kërkojnë kontroll të shpejtë përfshijnë deformimin e gjymtyrës, plagën e hapur ose kockën e dukshme, ënjtjen e madhe, pamundësinë për të mbajtur peshë dhe dhimbjen që po përkeqësohet. Mpirja, ndjesia e djegies, zbehja apo ftohja e pjesës poshtë dëmtimit mund të tregojnë problem me nervat ose qarkullimin dhe kërkojnë ndihmë urgjente.
Personat me qarkullim të dobët, diabet ose ndjeshmëri të zvogëluar të lëkurës duhet të tregojnë kujdes të veçantë, sepse mund të mos e ndiejnë në kohë dëmtimin nga të ftohtit apo djegien nga nxehtësia. Kompresat nuk duhen vendosur mbi plagë të hapura dhe lëkura duhet kontrolluar rregullisht gjatë përdorimit.
Rregulli praktik është i thjeshtë: e ftohta mund të ndihmojë përkohësisht në fazën e hershme të një dëmtimi të lehtë, kurse nxehtësia mund të jetë e dobishme pasi të ketë kaluar faza akute dhe të mbetet ngurtësia. Kur dyshohet për frakturë ose dëmtim serioz, përparësi ka vlerësimi profesional dhe jo eksperimenti me kompresa.
Ky material ka karakter informues dhe nuk zëvendëson këshillën, diagnozën apo trajtimin nga profesionistët shëndetësorë.
Burimet:
Telegrafi
Cleveland Clinic
Johns Hopkins Medicine
NHS
Shënim redaksional: Imazhi kryesor i këtij artikulli është krijuar me inteligjencë artificiale dhe përdoret vetëm për ilustrim.